Oxytocine: Verhoog zelf je natuurlijke bevalhormoon


Oxytocine bevalling bevalhormoon

Als je zwanger bent, heb je vast gehoord over het zogenaamde knuffelhormoon oxytocine. Het speelt een belangrijke rol bij het samentrekken van je baarmoeder en daarmee bij het op gang brengen en houden van je bevalling. Hoge natuurlijke oxytocinelevels tijdens je bevalling zijn van onschatbare waarde. En het goede nieuws is, dat je de aanmaak zelf kunt beïnvloeden!

Oxytocine: the Healing Hormone

Dat oxytocine vooral een vrouwelijk bevallingshormoon is, blijkt overigens een achterhaalde gedachte.

‘s Werelds meest vooraanstaande oxytocine-onderzoeker Kerstin Uvnäs Moberg noemt oxytocine inmiddels the Healing Hormone. Het hormoon is namelijk verantwoordelijk voor zaken als groei, genezing en sociaal gedrag. Het is ontstekingsremmend, verlaagt stress, en zorgt voor hechting. Zowel vrouwen als mannen, kinderen en eigenlijk alle andere dieren produceren een of andere vorm van oxytocine. Alle tips die ik je hier geef om je oxytocinewaardes te beïnvloeden, kun je dus ook inzetten als je niet zwanger bent.

Maar dat terzijde. Terug naar je bevalling.

Sterkere weeën, minder pijn

Tijdens je bevalling is oxytocine dus in de eerste plaats verantwoordelijk voor je weeën. Maar oxytocine speelt ook een rol in het verminderen van pijn, én zelfs in de herinnering van de pijn naderhand! Een goede flow van oxytocine zorgt er daarmee voor dat je na je bevalling sneller vergeet hoe pijnlijk je bevalling was. Hoe ingenieus is dat!

Direct na je bevalling is oxytocine verantwoordelijk voor het toeschieten van je melk. Niet alleen jij, maar ook je baby maakt oxytocine aan. Het zorgt er bij je kind onder andere voor dat het op zoek gaat naar de tepel.

Het hormoon zorgt voor hechting tussen jou en je kind (maar ook tussen vader en kind!). Het verlaagt de stress die je hebt ervaren door de bevalling en reguleert je temperatuur.

Verhoog je natuurlijke oxytocine

Oxytocine wordt vaak het verlegen hormoon genoemd. En eerlijk gezegd weet ik niet of dit wel helemaal juist is. Stel je bent voetbalfan. Je zit in een stadion met duizenden andere supporters. Dan komt er een flinke dosis oxytocine vrij vanwege de saamhorigheid! Een hormoon wat echt verlegen is, zou zich in zo’n situatie niet laten zien…

Voor je bevalling lijkt het echter wel op te gaan. Of het nou komt door oxytocine alleen, of door de combinatie met een aantal andere mechanismes, bevallen doe je het best in een omgeving die veiligheid en geborgenheid uitstraalt, met alleen mensen om je heen bij wie je helemaal jezelf kunt zijn. Onder die omstandigheden gedijt oxytocine het best. Denk aan gedimd licht, fijne muziek, warmte, zachte aanraking en prettige geur. Dat is waarom een warm bad je zoveel goed kan doen: warmte, zachte deining en de lichte druk van water op je huid, vormen de perfecte combinatie voor de aanmaak van oxytocine. Ook massage en een goede vrijpartij maken vrij baan voor dit hormoon.

Ons vermogen om prettige lijfelijke sensaties te ervaren, vormt de basis voor de aanmaak van oxytocine. Helaas zijn we grotendeels ongevoelig geworden voor deze sensaties. We leven te snel om echt stil te staan bij wat we voelen. Ons leven speelt zich voor het grootste gedeelte af in ons hoofd, wat maakt dat we veel van ons intiem contact met ons lichaam hebben verloren. Besteed tijdens je zwangerschap daarom extra veel tijd aan het terugbrengen van gevoel in je lichaam.

Geniet bewust van een briesje op je huid, van de douchestralen op je schouders, van een kind wat vol overgave komt knuffelen, de slok koel water die je mond verfrist en onderweg naar beneden steeds warmer wordt. Zoek iedere keer weer kleinere en zachtere sensaties op. Dan hoef je het tijdens je bevalling niet te zoeken in de grote dingen, maar maak je ook door aandacht voor kleinere handelingen meer oxytocine aan.

Het is trouwens niet voor niets dat veel vrouwen tegen het einde van hun zwangerschap nesteldrang hebben. Dat heeft niet in de laatste plaats te maken met het fijne gevoel wat je krijgt van alledaagse dingen die je lekker makkelijk en met je handen kunt doen. Wassen, strijken, vouwen, schoonmaken, tuinieren, koken, het zijn allemaal activiteiten die je oxytocineaanmaak stimuleren. Maar denk ook aan: wandelen in de natuur, zonnebaden, pootjebaden, knuffelen met de hond, een massage, dansen, een feelgood film.

Waardoor blokkeert je natuurlijke productie?

Alles wat stress veroorzaakt, remt je oxytocineproductie af. Omgevingsfactoren zoals harde onverwachte geluiden, mensen bij wie je je niet prettig voelt, fel licht, penetrante geuren en kou. Oxytocine houdt ook niet zo van je denkend brein; van plannen en vragen beantwoorden. En als er angst om de hoek komt kijken, dan verdwijnt je oxytocine als sneeuw voor de zon. Ook als die angst niet van jou is trouwens! Een angstige partner, een bezorgde zorgverlener, het heeft direct zijn weerslag op jouw hormoonhuishouding.

Als je ingeleid wordt, kan het zijn dat je synthetische oxytocine (syntocinon) toegediend krijgt. Dit zorgt ervoor dat je weeën op gang komen of worden versterkt, maar het heeft niet de overige gunstige eigenschappen van de lichaamseigen stof, waaronder pijnstilling. Helaas zorgt het er ook voor dat de productie van natuurlijke oxytocine door het lichaam afneemt. Na de geboorte heeft het lichaam even de tijd nodig om zelf oxytocine aan te maken, waardoor het meer moeite kan kosten om de borstvoeding op gang te krijgen.

Ook een epiduraal heeft invloed op de oxytocineproductie. Je kunt je wel voorstellen dat een ingreep als deze (of de omstandigheid waarin je zo’n beslissing moet maken) behoorlijk stressvol kan zijn. Vaak zie je na een ruggenprik dan ook dat de weeënactiviteit afneemt. Daardoor moet dan worden bijgestimuleerd met syntocinon. Als je kiest voor een ruggenprik, loont het zeker de moeite om alsnog de meest optimale omstandigheden voor de aanmaak van oxytocine te creëren om deze vicieuze cirkel te doorbreken.

minder pijn bevalling stof oxytocine

3 tips om je oxytocinelevel hoog te houden

Superbelangrijk dus, jouw oxytocineproductie. Eigenlijk kun je alles wat je doet in de voorbereiding op je bevalling langs een soort oxytocinemeetlat leggen: is dit iets wat de aanmaak van oxytocine bevordert of juist tegengaat? Over het algemeen kun je wel stellen dat hoe meer oxytocine je tijdens je zwangerschap aanmaakt, hoe prettiger jij je voelt. Daardoor ga je ontspannen en uitgerust je bevalling in.

Deze 3 tips gaan je helpen:

  1. Maak een lijstje met activiteiten waar jij je prettig bij voelt (en die bijdragen aan een veilig en geborgen gevoel. Je kunt je heel prettig voelen bij een ritje in een rollercoaster, maar veilig en geborgen voel je je daar vast niet!). Ga op onderzoek uit: welke activiteit maakt jou ultiem ontspannen? Schrijf het op als een reminder voor als je even inspiratieloos bent en doe iedere dag minstens 1 activiteit van je lijstje. Liever nog twee: 1 aan het begin van de dag, en 1 aan het eind. Zo ga je de dag ontspannen in, en slaap je beter.
  1. Houd in je planning rekening met de meest optimale omstandigheden voor oxytocine. Je kunt een prachtig bevalbad in je serre zetten, uitkijkend over je tuin, maar de kans is groot dat je uiteindelijk in de -op het oog veel te kleine- kinderkamer bevalt met de gordijnen dicht. Want bij klein en donker voelen we ons gewoon veel lekkerder.
    Of zorg voor een deken en een oogmasker voor als je de auto in moet naar het ziekenhuis. Zo maak je de overgangen minder scherp.
  1. Maak je partner (of iemand anders in je geboorteteam) verantwoordelijk voor veiligheid en geborgenheid. Laat hem of haar alles wat met planning en denken te maken heeft uit handen nemen tijdens je bevalling. Je geboortepartner is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor jouw eten en drinken. Bespreek van tevoren wat je verwacht nodig te hebben, en laat je partner dit af en toe aandragen. Zonder te vragen of je iets wilt en wat je dan wilt. Als je er behoefte aan hebt, dan is dat fijn, zo niet dan laat je het gewoon staan of geef je aan wat je dan wel wilt.

Bespreek al je wensen rondom je bevalling met je geboortepartner. Hij of zij kan zo jouw advocaat of zelfs waakhond zijn. Laat je partner het woord doen in contact met zorgverleners.

Gastblog door: Loes Madern

Loes Madern is mateloos gefascineerd door het menselijk lichaam. In al zijn facetten, maar in de periode van zwangerschap, bevalling en kraamtijd in het bijzonder.

Vanuit haar praktijk voor lichaamsgerichte zwangerschapsbegeleiding in Den Haag ondersteunt ze zwangere vrouwen in hun reis om hun lichaam te leren kennen. Om hun zwangerschap in alle facetten te omarmen. Zodat ze ontspannen en vanuit kracht hun bevalling tegemoet gaan.

Met haar Pregnancy & Bodywork Podcast pleit ze samen met internationale experts voor een vaste plaats van lichaamswerk in de geboortezorg. Je luistert de podcast op Soundcloud, Spotify en via de iTunes Store.

Meer informatie over Loes en haar werk vind je op www.loesmadern.nl

Recent Posts